ZK-Rollup'ların Geleceği: Pahalı Kanıt Üretimi ve Çözüm Önerileri

Makalede, ZK-rollup'ların (Zero-Knowledge Rollup) karşılaştığı en büyük zorluklardan biri olan yüksek işlem ücretleri inceleniyor. Özellikle kanıt üretimi sürecinin, maliyetlerin büyük bir kısmını oluşturduğu ve mevcut sistemlerdeki merkeziyetçilik sorununa yol açtığı vurgulanıyor. Verilere göre, kanıtlama süreci ZK-L2'lerdeki ücretlerin %60-70'ini oluşturuyor. Bu durum, 97 milyon dolarlık bir "kanıtlayıcı çiftlikleri" piyasası yaratmış durumda. Bu, ZK teknolojisinin benimsenmesini engelleyen önemli bir darboğaz olarak değerlendiriliyor.

Makalede, ZK-rollup'lardaki yüksek ücretlerin altında yatan nedenler detaylı bir şekilde açıklanıyor. GPU'ların, kanıt üretimi için uygun olmaması ve bu süreçte donanım kaynaklarının verimsiz kullanılması gibi teknik sorunlar öne çıkıyor. Ayrıca, ZK-rollup'ların %90'ından fazlasının birkaç "hizmet olarak kanıtlayıcı" sağlayıcısına bağımlı olması, sansür, MEV (Miner Extractable Value) çıkarma, kesintiler ve Web2 tarzı rant çıkarma gibi riskler yaratıyor.

Çözüm olarak, iki temel öneri sunuluyor: ZK'ya özel ASİC'ler (Application-Specific Integrated Circuits) ve açık kanıtlayıcı piyasaları. ASIC'lerin, GPU'lara kıyasla çok daha verimli ve enerji tasarruflu olduğu belirtiliyor. Ayrıca, açık piyasaların rekabeti artırarak maliyetleri düşüreceği ve merkeziyetsizliği teşvik edeceği vurgulanıyor. Bu sayede, işlem ücretlerinin önemli ölçüde düşürülmesi ve ZK teknolojisinin daha geniş kitleler tarafından benimsenmesi hedefleniyor.

Makaleda ayrıca, mevcut çözümlerin (örneğin, iyimser rolluplar) dezavantajlarına da değiniliyor. İyimser rollupların, uzun bekleme süreleri ve merkezi otoritelerin güvenini gerektirmesi gibi sınırlamaları olduğu belirtiliyor. Sonuç olarak, ZK-rollupların geleceğinin, pahalı kanıt üretimi sorununu çözmekten geçtiği ve bu sayede daha hızlı, daha ucuz ve daha güvenli işlemlerin mümkün olacağı ifade ediliyor.