ABD, İran ve Bölgesel Aracıların İki Aşamalı Ateşkes Planı Üzerinde Çalışıyor

ABD, İran ve bölgesel arabulucular, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve daha fazla tırmanışın önlenmesi için iki aşamalı bir ateşkes planı üzerinde görüşmeler yürütüyor. Görüşmelere aşina olan ABD, İsrailli ve bölgesel kaynaklara göre, bu plan kalıcı bir çözüme de dönüşebilir.

Pakistan tarafından önerilen "İslamabad Anlaşması" olarak adlandırılan bu plan, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve daha fazla gerginliğin önlenmesini amaçlıyor. Bir Axios raporuna göre, önümüzdeki 48 saat içinde kısmi bir anlaşmaya varılması olasılığı sınırlı olsa da, yetkililer bu çabayı, İran sivil altyapısına yönelik saldırılar ve Körfez ülkelerindeki enerji ve su tesislerine karşı misilleme saldırıları gibi keskin bir tırmanıştan kaçınmak için son fırsat olarak nitelendiriyor.

Müzakerelere yakın bir kaynak, hem Washington hem de Tahran'ın, çatışmaların pazartesi günü başlayabileceği ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını sağlayabilecek bir teklif aldığını belirtti. Pakistan tarafından hazırlanan ve paylaşılan plan, derhal ateşkes ve ardından kapsamlı bir anlaşmaya yönelik müzakerelerle başlayacak iki adımlı bir süreç öngörüyor. Kaynak, "Tüm unsurların bugün üzerinde anlaşılması gerekiyor" dedi ve ilk anlaşmanın, tek iletişim kanalı olarak ortaya çıkan Pakistan aracılığıyla elektronik olarak tamamlanacak bir mutabakat zaptı şeklinde olacağını belirtti.

Pakistan ordusu komutanı Asım Munir, JD Vance, elçi Steve Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi ile "tüm gece boyunca" kesintisiz temas halindeydi. Çerçeveye göre, ateşkes derhal yürürlüğe girecek ve 15 ila 20 günlük bir süre içinde daha geniş bir anlaşmanın tamamlanmasıyla birlikte deniz taşımacılığının boğazdan yeniden başlamasına izin verecek. "İslamabad Anlaşması" olarak gayri resmi olarak adlandırılan teklif, ayrıca su yolunu yöneten bölgesel bir çerçeve öngörüyor ve son yüz yüze görüşmelerin İslamabad'da yapılması bekleniyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki gerginlikler ve nihai ültimatom, küresel petrol fiyatlarını yükseltti. Donald Trump, İran'ın geçidi yeniden açması veya enerji altyapısını hedef alan askeri eylemlerle karşı karşıya kalması için defalarca son tarihler verdi. Trump, yakın zamanda yaptığı bir Truth Social paylaşımında, son tarihi salıya uzattı ve İran'ın uymaması halinde "cehennemde yaşayacağı" uyarısında bulundu.

Diplomatik baskıya rağmen, Tahran henüz önerilen ateşkese kabul sinyali vermedi. İranlı yetkililer, herhangi bir anlaşmanın, ABD ve İsrail tarafından gelecekteki saldırılara karşı güvenceler içermesi gerektiğini belirtti. Ayrıca, Pakistan, Türkiye ve Mısır dahil olmak üzere arabuluculardan, daha fazla müzakereye izin vermek için geçici bir 45 günlük ateşkesi destekleyen mesajlar aldıklarını doğruladılar.

Taslak anlaşmanın, yaptırımların kaldırılması ve dondurulmuş varlıklara erişim karşılığında İran'ın nükleer silah peşinde koşmama taahhütlerini içermesi bekleniyor. Ancak yetkililer henüz resmi bir taahhüt alınmadığını belirtti. İran yönetimi, altyapısına yönelik herhangi bir saldırıya "aynı şekilde" karşılık vereceği uyarısında bulunurken, boğazı yeniden açmadan önce geçiş ücretleri gibi önlemleri de değerlendiriyor.

Kripto piyasasının potansiyel gerilemeye nasıl tepki vereceği ise merak konusu. Henüz bir anlaşma sağlanmamış olmasına rağmen, risk varlıkları toparlanmaya başladı. Toplam kripto piyasa değeri yaklaşık %3,4 artarak 2,47 trilyon dolara yükseldi ve Bitcoin (BTC) 70.000 dolar seviyesini geri kazanmaya çalışıyor. Ethereum (ETH), XRP (XRP) ve diğer büyük kripto tokenleri %3 ila %6 aralığında artış kaydetti. Bu hareket, yatırımcıların potansiyel bir gerileme ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına pozisyon aldığını ve bunun enerji piyasalarını istikrara kavuşturabileceğini ve enflasyon baskılarını hafifletebileceğini gösteriyor.

Geleneksel piyasalar ise karışık bir tablo çizdi. Asya hisse senetleri çoğunlukla düşüşteydi, Nikkei 225 istisna oluştururken, altın ve gümüş yatırımcıların belirsizlik ve seçici risk maruziyetini dengelemesiyle dar bir aralıkta işlem gördü.

Onaylanan bir ateşkes, petrol fiyatlarını düşürerek ve para politikasına ilişkin beklentileri iyileştirerek hem kriptoyu hem de küresel hisse senetlerini destekleyebilir. Düşük enerji maliyetleri, enflasyon baskılarını azaltma eğilimindedir ve bu da Federal Rezerv'den daha uyumlu bir duruş olasılığını artırabilir. Bir anlaşmaya varılamaması ise tam tersi bir riski beraberinde getiriyor. İran altyapısına yönelik doğrudan saldırılar ve bölgede misillemeler içeren bir tırmanış, güvenli liman varlıklarına doğru keskin bir kaymayı tetikleyebilir ve sermayenin dolara ve geleneksel savunma oyunlarına kaymasıyla kripto para birimleri üzerinde baskı yaratabilir.

Sonuç olarak, Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin azalması, kripto para piyasası başta olmak üzere global piyasalar için olumlu bir gelişme olabilirken, anlaşmaya varılamaması durumunda risk iştahı azalabilir ve piyasalarda dalgalanmalar yaşanabilir.